Η απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης που μπλοκάρει την κατάσχεση του δικαιώματος τηλεοπτικής μετάδοσης των αγώνων της ΚΑΕ ΑΡΗΣ

Το κείμενο της απόφασης (θα ακολουθήσει κριτική επί της αποφάσεως):


64/2009 ΕΦ ΘΕΣΣΑΛ

[Περίληψη:Αθλητικά σωματεία. Περιουσιακό δικαίωμα αυτών για μετάδοση αθλητικών
εκδηλώσεων από ραδιοφωνικό ή τηλεοπτικό σταθμό. Φύση του δικαιώματος.
Παραχώρηση του δικαιώματος αυτού σε ραδιοφωνικό ή τηλεοπτικό σταθμό.
Περιεχόμενο της σχετικής σύμβασης. Απαγορεύεται η μεταβίβαση του σχετικού
δικαιώματος σε τρίτο, ο οποίος δεν είναι τηλεοπτικός ή ραδιοφωνικός σταθμός.
Δικονομία πολιτική. Κατάσχεση ειδικών περιουσιακών στοιχείων. Προϋποθέσεις.
Εννοια ειδικού περιουσιακού στοιχείου.]

ΕφΘεσ 64/2009 Τμ. Δ

Πρόεδρος: Μ. Βαρελά, Πρόεδρος Εφετών
Εισηγητής: Αν. Κυριαζή, Εφέτης
Δικηγόροι: Γ. Αρχανιωτάκης, Ηρ. Σπανός, Σπ. Χριστοφορίδης


Ο Α, ο Β, ο Γ, ο Δ και ο Ε άσκησαν κατά της εδρεύουσας στη Θεσσαλονίκη
ανώνυμης καλαθοσφαιρικής εταιρίας με την επωνυμία "Ζ" και το διακριτικό τίτλο
"Ζ" την αρ. έκθ. κατάθεσης ... αίτηση. Με την αίτηση αυτή ισχυρίζονταν ότι η
εδρεύουσα στη θεσσαλονίκη ανώνυμη εταιρία με την επωνυμία "Θ" και το
διακριτικό τίτλο "Θ", βάσει συμβάσεως εκχωρήσεώς τους μεταβίβασε απαίτηση
συνολικού ποσού 227.519,39 ευρώ, πλέον τόκων, που αυτή είχε κατά της "Ζ" η
οποία απορρέει από τις αρ. ... διαταγές πληρωμής του δικαστή του Μονομελούς
Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης καθώς και από την αρ. ... διαταγή πληρωμής του
Ειρηνοδίκη Θεσσαλονίκης- ότι οι διαταγές αυτές πληρωμής εκδόθηκαν βάσει
τραπεζικών επιταγών εκδόσεως της καθ` ης, σε διαταγή της "Θ" χάριν καταβολής
οφειλής από την πρόωρη λύση συμβάσεως παροχής αθλητικών υπηρεσιών αμειβόμενου
καλαθοσφαιριστή· ότι την εκχώρηση αυτή ανήγγειλαν στις 8.3.2007, στην καθ` ης
οφειλέτρια προς την οποία κοινοποίησαν τις αναφερόμενες επιταγές προς
εκτέλεση κάτω από το απόγραφο των παραπάνω εκτελεστών τίτλων ότι η καθ` ης
αρνείται να καταβάλει την οφειλή της, ενώ συνεχίζει τη δραστηριότητά της με
τη λειτουργία της επαγγελματικής καλαθοσφαιρικής της ομάδας αποκομίζοντας
χρηματικά ανταλλάγματα από τη ραδιοτηλεοπτική μετάδοση των αγώνων της.
Ζήτησαν δε οι αιτούντες να διαταχθεί κατ` άρθρο 1022 ΚΠολΔ η κατάσχεση "του
δικαιώματος της άσκησης του δικαιώματος του άρθρου 84 παρ. 1 Ν 2725/1999 της
καθ` ης που συνίσταται στην παραχώρηση άδειας σε ραδιοτηλεοπτικά μέσα για
ραδιοτηλεοπτική μετάδοση" (κατά λέξη αίτησης) των αγωνιστικών εκδηλώσεων και
να διαταχθεί η διά πλειστηριασμού πώληση του ή άλλως να διοριστεί
διαχειριστής του δικαιώματος αυτού. Επί της αιτήσεως αυτής και της από
19.10.2007 προσεπικλήσεως με την οποία η καθ` ης προσεπικάλεσε στην ανοιγείσα
δίκη την ανώνυμη εταιρία με την επωνυμία "Ι" -που δεν αποτελεί αντικείμενο
της παρούσας κατ` έφεση δίκης- συζητήσεως γενομένης αντιμολία των διαδίκων,
εκδόθηκε η αρ. ... απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης με την
οποία έγινε δεκτή η αίτηση και διατάχθηκε η κατάσχεση "του δικαιώματος
ασκήσεως του εκ του άρθρου 84 παρ. 1 του Ν 2725/1999 δικαιώματος της καθ` ης
που συνίσταται στη με τη διά συνάψεως συμβάσεων, παραχώρηση αδείας σε
ραδιοτηλεοπτικά μέσα για ραδιοτηλεοπτική μετάδοση των αγωνιστικών υποχρεώσεων
της, για τις αγωνιστικές περιόδους 2007 έως 2012" (κατά λέξη απόφασης) και
διορίσθηκε ως διαχειριστής για την αξιοποίηση του ως άνω δικαιώματος ο αιτών
Δ. Κατά της αποφάσεως αυτής, η καθ` ης η αίτηση "Ζ" άσκησε την κρινόμενη
έφεση με την οποία ζητεί για τους αναφερομένους σ` αυτή λόγους, να
εξαφανιστεί η εκκαλούμενη απόφαση και να απορριφθεί η αίτηση. Πρέπει να
σημειωθεί ότι η συζήτηση της κρινόμενης αρ. έκθ. κατάθ. .../2008 έφεσης δεν
εμποδίζεται λόγω εκκρεμοδικίας που επέφερε η άσκηση της αρ. έκθ. κατάθ.
.../2008 αιτήσεως περί ανακλήσεως κατά το άρθρο 758 ΚΠολΔ της εκκαλούμενης
αποφάσεως που ήδη εκκρεμεί ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου. Τούτο,
πρωτίστως, διότι με την κρινόμενη έφεση αναβιώνει η εκκρεμοδικία που επήλθε
με την αρ. έκθ. κατάθ. .../2007 αίτηση (επί της οποίας εκδόθηκε η
εκκαλούμενη) και συνεπώς κατ` άρθρο 222 παρ. 1 ΚΠολΔ, κωλύεται η συζήτηση της
αιτήσεως ανακλήσεως. Κατ` ακολουθία, πρέπει να απορριφθεί ο σχετικός
ισχυρισμός των εφεσίβλητων που πρότειναν αυτοί με τις προτάσεις ενώπιον του
παρόντος δικαστηρίου. [...]

Η διάταξη του άρθρου 1022 ΚΠολΔ ορίζει ότι: "Κατάσχεση μπορεί να γίνει και
σε περιουσιακά δικαιώματα εκείνου κατά του οποίου στρέφεται η εκτέλεση, τα
οποία δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο κατάσχεσης κατά τη διαδικασία
των άρθρων 953 παρ. 1 και 2, 982 και 992, ιδίως σε δικαιώματα πνευματικής
ιδιοκτησίας, ευρεσιτεχνίας, εκμετάλλευσης κινηματογραφικών ταινιών, σε
απαιτήσεις κατά τρίτων εξαρτώμενες από αντιπαροχή, εφόσον κατά τις διατάξεις
του ουσιαστικού δικαίου επιτρέπεται η μεταβίβαση αυτών των δικαιωμάτων". Ετσι
για την κατά το σύστημα της διάταξης αυτής κατάσχεση περιουσιακού δικαιώματος
απαιτείται η συνδρομή των ακόλουθων μεταξύ των άλλων προϋποθέσεων: α)
περιουσιακό δικαίωμα, β) δεκτικό μεταβίβασης. Ως περιουσιακό δικαίωμα νοείται
το δικαίωμα που έχει περιουσιακή αξία κατά τις συναλλαγές και κατ` ακολουθία
κατά κανόνα, μπορεί να αποτελέσει προϋπόθεση η δυνατότητα της άμεσης σε
χρήματα μετατροπής του δικαιώματος, αλλά αρκεί η δυνατότητα πορισμού
χρημάτων. Γενικώς οποιασδήποτε περιουσιακής φύσης δικαίωμα του οφειλέτη
υπάγεται στη ρύθμιση της διάταξης αυτής, είτε είναι απόλυτο που ισχύει έναντι
πάντων, με την έννοια ότι επί ορισμένου αντικειμένου εξουσίαση είναι
αποκλειστική, καθένας οφείλει να την αναγνωρίζει και να τη σέβεται, είτε
είναι σχετικό που η ενέργεια του στρέφεται έναντι ορισμένου μόνον προσώπου
που το υποχρεώνει να προβεί σε ορισμένη πράξη ή παράλειψη, όπως τέτοιο είναι
το ενοχικό. Υπάρχουν όμως και δικαιώματα προσωποπαγή που συνδέονται δηλαδή
στενά και αποκλειστικά με συγκεκριμένο πρόσωπο ώστε να μην μπορούν να
μεταβιβασθούν, αλλά ενδεχομένως να επιτρέπεται η μεταβίβαση της ενάσκησης
τους (βλ. για τις διακρίσεις των δικαιωμάτων Ι.Γ. Δεληγιάννη, Εισηγήσεις
Αστικού Δικαίου, έκδ. 1976, σ. 43 επ., Κ. Σημαντήρα, Γενικαί Αρχαί του
Αστικού Δικαίου έκδ. β` σ. 127 και 128, Ν. Παπαντωνίου, Γενικές Αρχές του
Αστικού Δικαίου, έκδ. 1978, σ. 144 επ.). Δεύτερη προϋπόθεση εφαρμογής της
παραπάνω διάταξης του άρθρου 1022 ΚΠολΔ συνιστά η δυνατότητα μεταβίβασης του
περιουσιακού δικαιώματος κατά τις διατάξεις του ουσιαστικού δικαίου. Το
αμεταβίβαστο του δικαιώματος πρέπει να προκύπτει από το νόμο ή να είναι
συνέπεια της προσωποπαγούς φύσης του (βλ. ΑΠ 1323/2007 ΧρΙΔ 2008,444, Β.
Βαθρακοκοίλη, Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας άρθρο 1002 αρ. 3).

Περαιτέρω, το άρθρο 84 του Ν 2725/1999 "Ερασιτεχνικός και επαγγελματικός
αθλητισμός και άλλες διατάξεις" ορίζει: παρ. 1: "Κάθε αθλητικό σωματείο, ΤΑΑ
ή ΑΑΕ, έχει το δικαίωμα να επιτρέπει έναντι αμοιβής: α) Τη ραδιοφωνική ή
τηλεοπτική μετάδοση ή την αναμετάδοση, με οποιαδήποτε τεχνική μέθοδο ή μέσο,
αθλητικών διοργανώσεων, στις οποίες θεωρείται σύμφωνα με τους οικείους
κανονισμούς γηπεδούχος, β) Την εγγραφή ή την αναπαραγωγή των κατά την περ.
α`
αθλητικών διοργανώσεων ή στιγμιότυπων αυτών, με κάθε μέσο και για
οποιονδήποτε υλικό φορέα, γ) Τη θέση σε κυκλοφορία του υλικού της
αναπαραγωγής κατά την περ. β` με μεταβίβαση της κυριότητας, με εκμίσθωση ή με
δημόσιο δανεισμό. Οι ειδικά αναγνωρισμένες αθλητικές ομοσπονδίες έχουν τα
ίδια δικαιώματα όσον αφορά τις αθλητικές διοργανώσεις των εθνικών ομάδων και
των αγώνων κυπέλλου Ελλάδος", παρ. 2: "Κάθε γηπεδούχο αθλητικό σωματείο,
γηπεδούχος ΑΑΕ, γηπεδούχο ΤΑΑ ή αθλητική ομοσπονδία για αγώνες εθνικών ομάδων
και κυπέλλου Ελλάδος δικαιούται να συνάπτει συμβάσεις παραχώρησης, με
τηλεοπτικούς ή ραδιοφωνικούς σταθμούς, αποκλειστικών ή μη αδειών
εκμετάλλευσης των δικαιωμάτων που αναφέρονται στην παρ. 1 του παρόντος
άρθρου. Απαγορεύεται η μεταβίβαση σε τρίτους φυσικά ή νομικά πρόσωπα, των
δικαιωμάτων που απαιτήθηκαν με αποκλειστική άδεια εκμεταλλεύσεως, χωρίς την
έγγραφη συναίνεση του σωματείου της ΑΑΕ, του ΤΑΑ ή της ομοσπονδίας. Οι
συμβάσεις του πρώτου εδαφίου της παρούσας παραγράφου δεσμεύουν το, κατά τους
οικείους κανονισμούς, φιλοξενούμενο σωματείο, ΑΑΕ ή ΤΑΑ. Από το συνδυασμό των
διατάξεων αυτών προκύπτει ότι με αυτές θεσπίσθηκε αυτοτελές (πρωτογενές)
δικαίωμα. Το δικαίωμα αυτό έχει τα ακόλουθα χαρακτηριστικά: α) είναι
αναμφίβολα προέχοντως περιουσιακό ("δικαίωμα να επιτρέπει έναντι αμοιβής"),
β) είναι δικαίωμα που έχει ως αντικείμενο και αφορά σε αγαθό άυλο τον
αθλητικό (ποδοσφαιρικό, καλαθοσφαίρισης κ.λπ.) αγώνα και ειδικότερα την
εικόνα αυτού, γ) είναι δικαίωμα εξουσιαστικό απόλυτο που παρέχει άμεση
εξουσία σε ορισμένο αντικείμενο εδώ σε άυλο αγαθό και ισχύει έναντι όλων (βλ.
Κ. Πολυζωγόπουλου, Γνωμοδότηση σε ΔΕΕ 2002,177 επ. ιδίως 181).

Δημιουργείται έτσι με τις παραπάνω διατάξεις, για πρώτη φορά ένα ιδιαίτερο
αποκλειστικό και απόλυτο δικαίωμα του οποίου φορέας είναι κάθε αθλητικό
σωματείο, Τμήμα Αμειβομένων Αθλητών (ΤΑΑ) και Αθλητική Ανώνυμη Εταιρία (ΑΑΕ)
που συνιστάται μόνον μετά τη μετατροπή του ΤΑΑ, και οι ειδικά αναγνωρισμένες
αθλητικές ομοσπονδίες ως προς τις αθλητικές διοργανώσεις των εθνικών ομάδων.
Ητοι, δημιουργείται από το νόμο δικαίωμα ειδικά για συγκεκριμένα υποκείμενα
και με ορισμένη ιδιότητα (βλ. εισηγ. έκθ. Ν 2725/1999 σε ΝοΒ 1999,1081) και
άρα αποκλείονται φυσικά πρόσωπα ή νομικά πρόσωπα που δεν έχουν την ιδιότητα
αυτή. Οι εξουσίες που απορρέουν από το δικαίωμα αυτό και αποτελούν
περιεχόμενό του, ρυθμίζονται περιοριστικά στη διάταξη της παρ. 1 του άρθρου
84. Η εκμετάλλευση των εξουσιών αυτών γίνεται από το γηπεδούχο αθλητικό
σωματείο, ΤΑΑ, ΑΑΕ ή αθλητική ομοσπονδία για αγώνες εθνικών ομάδων και
κυπέλλου Ελλάδος, -που είναι και ο πρωτογενής φορέας του δικαιώματος- διά της
συνάψεως συμβάσεως με ραδιοτηλεοπτικούς σταθμούς με τις οποίες τους παραχωρεί
αποκλειστικές ή μη (απλές) άδειες μετάδοσης ή αναμετάδοσης του αθλητικού
γεγονότος. Ο δε ραδιοτηλεοπτικός σταθμός ως αποκλειστικός δικαιούχος δεν
δικαιούται χωρίς τη συναίνεση του δικαιούχου να παραχωρήσει περαιτέρω
υποάδεια ή να τη μεταβιβάσει σε άλλο φυσικό ή νομικό πρόσωπο, χωρίς την
προηγούμενη έγγραφη συναίνεση του φορέα του δικαιώματος σύμφωνα με τη διάταξη
του άρθρου 84 παρ. 2 εδ. β` του παραπάνω νόμου. Πρόκειται για διάταξη που
θεσπίζει την προσωποπάγεια των σχετικών συμβάσεων (βλ. Mιχ. Θεοδ. Δ. Μαρίνου
ΤΟ ΝΕΟ SUI GENERIS Δικαίωμα επί των αθλητικών διοργανώσεων και το δικαίωμα
Ενημέρωσης του κοινού άρθρο 84 Ν 2725/199 ΕΕμπΔ 2000,595 επ. ιδίως σ. 601).

Απ` όλα αυτά συνάγεται ότι το απόλυτο περιουσιακό δικαίωμα των παραπάνω
αθλητικών σωματείων όπως διατυπώνεται στο άρθρο 84 παρ. 1 Ν 2725/1999 είναι
τρόπον τινά προσωποπαγές μη μεταβιβαστό. Μπορεί, όμως, να παραχωρηθεί από το
φορέα του δικαιώματος μόνον η με σύμβαση με τηλεοπτικό ή ραδιοφωνικό σταθμό
άδεια εκμετάλλευσης των εξουσιών ολικά ή μερικά που απορρέουν από το δικαίωμα
αυτό και αποτελούν περιεχόμενο του. Η εξουσία αυτή δεν μπορεί να μεταβιβαστεί
σε τρίτον μη τηλεοπτικό ή ραδιοφωνικό σταθμό. Κατ` ακολουθία, δεν μπορεί με
σύμβαση να παραχωρηθεί και να μεταβιβασθεί νομίμως από το φορέα του
δικαιώματος σε τρίτον μη ραδιοτηλεοπτικό σταθμό άδεια εκμετάλλευσης των
τηλεοπτικών δικαιωμάτων (βλ. για το μη μεταβιβαστό του σχετικού δικαιώματος
ΕφΑθ 2810/2005 Λ. Κοτσίρη, Γνωμ. Συμβάσεις Εκμετάλλευσης τηλεοπτικών
δικαιωμάτων των ΠΑΕ ΔΕΕ 2002,661 επ., ιδίως 662, 665 και 666, Κ.
Πολυζωγόπουλου, Γνωμ. ΔΕΕ 2002,177 επ., ιδίως 182, 183 όπου ομιλεί για
δικαίωμα "μεταβιβάσιμο προς τρίτους με τους τρόπους που προβλέπει στην παρ. 2
του άρθρου 84 Ν 2725/1999", βλ. όμως και αντίθετα Μ. Μαρίνου ό.π., σ. 602,
603, ενώ χαρακτηρίζει προσωποπαγές το δικαίωμα, δέχεται ότι είναι
μεταβιβαστό). Με βάση τις παραπάνω παραδοχές, το δικαίωμα που αναγνωρίζουν οι
διατάξεις του άρθρου 84 παρ. 1 του Ν 2725/1999 είναι εκ του νόμου μη
μεταβιβαστό και μπορεί μόνον να παραχωρηθεί σε ραδιοτηλεοπτικό σταθμό
αποκλειστική ή μη άδεια εκμετάλλευσης των εξουσιών που αποτελούν το
περιεχόμενο του. Κατ` ακολουθία, το δικαίωμα αυτό παρόλο που είναι
περιουσιακό είναι μη μεταβιβαστό και ως τέτοιο ακατάσχετο κατά τη διάταξη του
άρθρου 1022 ΚΠολΔ, που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας παραγράφου. Ενόψει των παραπάνω, η αίτηση επί της οποίας εκδόθηκε η εκκαλούμενη απόφαση δεν ήταν νόμιμη και ως τέτοια ήταν απορριπτέα, καθόσον με αυτή ζητείτο η κατάσχεση του δικαιώματος του άρθρου 84 παρ. 1 Ν 2725/1999, που όπως ειπώθηκε είναι αμεταβίβαστο και συνεπώς ακατάσχετο. Ούτε μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο κατάσχεσης το δικαίωμα συνάψεως συμβάσεως παραχώρησης άδειας σε ραδιοτηλεοπτικά μέσα για ραδιοτηλεοπτική μετάδοση των αγώνων καθόσον αυτό αποτελεί κύριο περιεχόμενο του δικαιώματος το οποίο μπορεί να παραχωρηθεί μόνον από το φορέα του δικαιώματος σε συγκεκριμένο πρόσωπο. Κατ` ακολουθία, το πρωτοβάθμιο δικαστήριο που δέχθηκε την αίτηση και διέταξε την κατάσχεση του δικαιώματος ασκήσεως του εκ του άρθρου 84 παρ. 1 Ν 2725/1999 δικαιώματος συνάψεως συμβάσεων παραχώρησης αδείας για ραδιοτηλεοπτική μετάδοση των αγώνων"...", εσφαλμένα ερμήνευσε και εφάρμοσε τις αναφερόμενες στη μείζονα σκέψη διατάξεις. Μετά τις σκέψεις αυτές, πρέπει να γίνει δεκτός και ως ουσιαστικά βάσιμος ο σχετικός λόγος έφεσης και στη συνέχεια να γίνει δεκτή η έφεση ως ουσία βάσιμη, να εξαφανισθεί η εκκαλούμενη απόφαση και αφού κρατηθεί και δικασθεί η αίτηση να απορριφθεί ως μη νόμιμη. Τέλος, πρέπει να γίνει δεκτή η πρόσθε
τη παρέμβαση και τα δικαστικά έξοδα και των δύο βαθμών δικαιοδοσίας να συμψηφισθούν μεταξύ των διαδίκων λόγω του ότι η ερμηνεία των παραπάνω κανόνων δικαίου που εφαρμόσθηκαν ήταν ιδιαίτερα δυσχερής (άρθρα 179, 182 και 183 ΚΠολΔ).

[Δέχεται την έφεση]

Η απόφαση δημοσιεύθηκε στο ΔΙΜΕΕ 2009, σελ. 74